نگاهى اجمالى به رمز عدد سه در اشعار دانته

دانته و جادوي اعداد

هرگاه بپرسند كه در ادبيات ايتاليا، كدام سخنور عالى ترين مقام را دارد، بى درنگ جواب مى دهيم دانته، زيرا اگرچه ايتاليا به گنجينه غنى و سرشار از ادب خود بحق مى بالد، اما پادشاه اقليم سخن او كسى جز آن شاعر و نويسنده بزرگ نيست.
دانته آليگيرى در ابتدا، تحت تاثير گويدو گى نى چلى، پدر شعر نو ايتاليا، شعر مى گفت و مى نوشت. در واقع اگر گى نى چلى در غزل هايش، عشق جسمانى را چنان والا وصف نمى كرد، محال بود كه دانته بتواند «زندگانى نو» را بنويسد.زندگانى نو (تاليف شده بين ۱۲۸۳ و ۱۲۹۲) داستان كوتاهى است كه از نظم و نثر تركيب يافته و به لهجه توسكانى نوشته شده است. دانته در اين داستان به بيان عشق خود نسبت به بئاتريس پرداخته است. او هنگامى كه ۱۰ ساله بود، بئاتريس را ديده و شيفته و فريفته او شده بود. اين عشق تا هنگامى كه دانته زنده بود (دانته در سال ۱۳۲۱ در راونا درگذشت) دوام يافت، حتى پس از آن كه بئاتريس همسر فردى ديگر شد و در سال ۱۲۹۰ ديده از جهان فروبست.زندگانى نو حكايتى است از يك زندگى درخشان و ماهيت خارق العاده عشق به بئاتريس و تقريباً با ماهيتى الهى، چرا كه دانته هر بار با ديدن بئاتريس احساس مى كرد تغيير مى كند و نسبت به گذشته بهتر مى شود. زندگانى نو در فضايى شاعرانه، روحانى و اديبانه شكل گرفته است. فلورانس آن دوران در صلح و آرامش به سر مى برد و شهرى غنى از ثروت و شاد و بسيار مذهبى بود. بانوان فلورانسى آن زمان بسيار جسور بودند.دانته و بئاتريس نخستين بار يكديگر را در كودكى ملاقات كردند.

بئاتريس در آن زمان نه سال بيشتر نداشت. دانته به محض ديدن او متوجه شد كه دل در گرو عشق دخترى فرشته سيرت و سرشار از صفات شايسته انسانى سپرده است. نه سال بعد سرنوشت به گونه اى ديگر رقم خورد. اين بانوى خارق العاده و تحسين برانگيز، كه در آن هنگام فقط ۱۸ سال سن داشت، سلامى محجوبانه به دانته كرد.آن روز در ساعت ۳ بعدازظهر دانته براى نخستين بار صداى بئاتريس را مى شنيد كه به او درود مى گفت. همين مقدار كافى بود تا دانته خود را در مرز نهايى سعادت و نيك بختى احساس كند.خانه اى كه بئاتريس در  آن اقامت داشت از منزل مسكونى دانته چندان فاصله نداشت. پس از نخستين روز برخوردشان دانته هرگز فرصتى را براى ديدن فرشته كوچكش از دست نداده بود. شايد در دوران نوجوانى و كودكى هرگز جرات نيافته بود كه با بئاتريس گفت وگو كند. به مرور زمان نيز اين امر ماهيتى بيش از پيش دشوار براى دانته يافت.براى همين نيز ناگزير بود در نقاط مختلف شهر در انتظار عبور بئاتريس جوان و محجوب بماند تا به ديدار او نايل آيد.با اين حال روزى فرا رسيد كه بئاتريس از بيان درود خود به دانته امتناع ورزيد. شاعر در نهايت نوميدى با مشكل  ديگرى مواجه شد. او مورد تمسخر بئاتريس قرار گرفت. سرانجام بئاتريس بنا به شرايط اجتماعى و خانوادگى خود (پدر بئاتريس سرشناس ترين تاجر فلورانس بود) با مرد بانكدارى ازدواج كرد و در سال ۱۲۹۰ در سن ۲۴ سالگى درگذشت.«زندگانى نو» مكاشفه اى است آكنده از عشق و سرشار از مفاهيم مرموز و معماگونه. ماهيت رمزگونه زندگانى نو از آن جهت قابل بررسى است كه سى و يك شعر موجود در آن براساس اين ساختار ادبى تنظيم شده است.ده قطعه كوتاه، يك سرود بلند، چهار قطعه كوتاه، يك سرود بلند، چهار قطعه كوتاه، يك سرود بلند، ده قطعه كوتاه و نقطه اوج آن در دومين سرود بلند ديده مى شود. اين سرود با هشت شعر كوتاه به عنوان نقطه مركزى و مظهر همان عدد ۹ جادويى به شمار مى رود؛ يعنى همان عددى كه به بئاتريس تعلق دارد. عددى كه مجذور عدد سه و نشانه تثليث مقدس است. علم اعداد يكى از اركان استوار در نوشته هاى دانته به شمار مى رود؛ زيرا دانته به جادوى اعداد و همين طور به تركيب و تنظيم ساختارى اثرش براساس اين علم اهميت زيادى مى داد. اهميت توجه به اعداد و رموز آنها در كمدى الهى به تفصيل نوشته شده است.دانته كمدى الهى را با قرينه و تناسبى دقيق نوشت. هر سه بخش دوزخ، برزخ و بهشت حاوى ۳۳ سرود با طولى كم و بيش مشابهند و همواره تثليث، وحدت و كمال در آنها رعايت شده است. تار و پود اثر ساده است، به دانته كه در جنگل تيره و تار گناهان سردرگم است و سودا هاى بد او را در راه رستگارى متوقف كرده اند، ويرژيل (منطق انسانى) و فرستاده بئاتريس (ايمان منزل) كمك مى رساند. ويرژيل دانته را از ميان دوزخ و برزخ راهنمايى خواهد كرد و در برزخ بئاتريس جاى او را خواهد گرفت و شاعر خود را تا منظر خيره كننده و توصيف ناپذير خداوند همراه خواهد برد.فرض اين است كه اين سفر تصفيه كننده و رستگارى بخش كه پيش از هر چيز آموزنده و سازنده است در جريان هفته مقدس سال مقدس ۱۳۰۰ صورت گرفته است.در ساختار ظاهرى نيز قرينه سازى به صورت كامل ديده مى شود. دوزخ، قلمرو فرمانروايى مكافات و نوميدى جاودان، مخروط بزرگى است كه به شكل آمفى تئاتر تنظيم شده است و در آن دوزخيان در ۹ طبقه بر حسب شدت گناهان تقسيم شده اند. در عمق كه با مركز زمين مطابقت دارد، لوسيفر، شهريار دوزخيان قرار گرفته است.برزخ، كوهستان هاى بسيار رفيعى كه از اقيانوس جنوبى در نقطه مقابل اورشليم سر بركشيده اند و در فراز آنها بهشت زمينى قرار دارد. در هفت طبقه عظيم خود ارواح در حال تصفيه را جاى مى دهد.در آنجا همراه با خاطره هاى غمناك و احساس غربت و دورى از ذات باريتعالى اميد شيرين رستگارى برترى دارد.بهشت شامل ۹ كره متحدالمركز است كه هر چه سريع تر در اطراف زمين مى چرخند. سعادتمندانى كه به رويت دانته مى رسند و در طبقات مختلف تقسيم شده اند، در گل سرخ آسمانى، تاج باشكوه خداوند، گردهم آمده اند.با اين اوصاف مى توان گفت: زندگانى نو تا حدودى پيشگفتارى جالب براى بخش آغازين كمدى الهى به شمار مى رود.از اين رو است كه دانته به شدت در تلاش است ثابت كند كه بئاتريس معجزه اى روى زمين است. او نياز دارد اين موضوع را به خويشتن خويش نيز ثابت كند. او براى نگارش منظومه اى ماوراى بشرى به عشقى ماوراى بشرى نياز دارد. لازم دارد آن هنگام كه به بئاتريس مى انديشد، ذهن و روحش تعالى يابد و در ميان فضاى نورانى آسمان الهى به گردش بپردازد. او ناگزير است كه حتى به خويشتن خود نيز اين مدرك انكار ناپذير را ارائه كند و متقاعد شود كه بانوى انديشه اش به راستى در روز نهم و در ساعت نهم بدرود گفته است. لازم است كه عالم هستى شهادت دهد كه بئاتريس دلبند او به راستى موجودى زاده ۹ بوده است و تقويم ها نيز اين امر را به او ثابت مى كنند.بئاتريس به راستى معجزه اى است كه ريشه آن هيچ چيز مگر تثليث مقدس موجود در آئين مسيحيت نيست.

 

منبع ايميل هاي قديمي گروه ترانه ها